Je hebt altijd een keuze: ¨Ik regie¨

Gisteren liep ik naar de winkel en kwam ik een oude bekende tegen. Ik heb haar ooit begeleid rondom een gezondere leefstijl en ik vond haar destijds ontzettend leuk om te begeleiden.

Waarom? Omdat zij zélf aan het roer bleef.

Ze liet zich niet zomaar vertellen wat ze moest doen. Ik kon vragen stellen, spiegelen, soms een beetje bijsturen, maar uiteindelijk bepaalde zij welke kant ze op wilde. En toen ik haar gisteren weer sprak, werd ik eraan herinnerd hoe verfrissend ik dat eigenlijk vond.

We raakten aan de praat over hoe het nu met haar ging. Ze vertelde dat ze zich na onze sessies verder is gaan verdiepen in zichzelf en in waar bepaalde patronen vandaan komen. Maar vervolgens zei ze ook iets wat mij bijbleef.

Er was één zin die ik haar tijdens onze gesprekken vaak had teruggegeven en die ze nog steeds regelmatig gebruikt:

‘Je hebt altijd een keuze.’

En precies dát raakt voor mij de kern van regie.

Inzicht is waardevol, maar dan?

We kunnen ontzettend veel leren over waar ons gedrag vandaan komt. Waarom we onszelf wegcijferen. Waarom we conflicten vermijden. Waarom we steeds terugvallen in dezelfde gewoonte. Waarom bepaalde situaties ons zo sterk raken.

Dat inzicht kan enorm waardevol zijn. Het kan zorgen voor begrip, erkenning en soms ook voor wat meer zachtheid richting jezelf.

Maar uiteindelijk speelt het patroon waar je last van hebt zich niet alleen af in het verleden.

Het gebeurt vandaag.

Op het moment dat je wéér ja wilt zeggen terwijl je eigenlijk nee bedoelt. Op het moment dat je iets uitstelt omdat je bang bent om te falen. Op het moment dat je automatisch naar eten, je telefoon of afleiding grijpt.Op het moment dat je jezelf kleiner maakt omdat dat veiliger voelt.

En precies dáár ontstaat een keuzemoment.

Niet de keuze of je die gedachte, neiging of spanning voelt. Daar heb je namelijk geen controle over. Het is er al.

Wel de keuze: wat doe ik ermee?

Dat klinkt makkelijker dan het is

Want we begrijpen met ons hoofd echt wel wat we zouden moeten doen als we iets anders willen, en toch doen we het niet wanneer dat moment daar is. Waarom? Omdat ons brein liever kiest voor wat hij kent. Bekend gedrag kost minder energie. En gedrag dat je honderden keren hebt herhaald, wordt niet ineens makkelijk om te veranderen omdat je begrijpt waar het vandaan komt.

Je kunt precies weten waarom je moeite hebt met grenzen aangeven en tóch spanning voelen wanneer je nee zegt. Je kunt begrijpen waarom je bang bent om afgewezen te worden en tóch de neiging hebben jezelf aan te passen. Je kunt weten waarom je steeds terugvalt in een bepaalde gewoonte en tóch iedere keer weer diezelfde impuls voelen.

Dat inzicht haalt het ongemak niet automatisch weg.

En daar zit voor mij een belangrijk onderdeel van verandering: ben je bereid om ander gedrag te kiezen terwijl het oude gedrag op dat moment misschien makkelijker, veiliger of aantrekkelijker voelt?

Je hoeft geen verlichte engel te worden

Soms lijkt persoonlijke ontwikkeling bijna het idee te geven dat we maar lang genoeg aan onszelf moeten werken totdat we nergens meer last van hebben.

Totdat we onze triggers hebben opgelost. Onze patronen hebben doorbroken. Ons verleden hebben verwerkt. En vervolgens als een soort verlichte engel door het leven gaan die moeiteloos grenzen stelt, altijd voor zichzelf kiest en nooit meer terugvalt.

Maar dat moment komt waarschijnlijk niet.

Je kunt groeien én nog steeds geraakt worden. Je kunt je patronen begrijpen én ze nog steeds voelen trekken. Je kunt weten waar iets vandaan komt én het nog steeds ontzettend moeilijk vinden om iets anders te doen.

Het doel is wat mij betreft dan ook niet dat het ongemak volledig verdwijnt.

Het gaat erom dat het ongemak niet automatisch meer bepaalt wat jij doet.

Jij blijft aan zet

Dat zag ik gisteren ook weer terug bij deze vrouw.

Ze heeft na onze gesprekken nog veel meer over zichzelf geleerd. Ze begrijpt bepaalde patronen waarschijnlijk beter dan toen. Maar wat mij vooral opviel, is dat ze zichzelf nog steeds als degene ziet die aan zet is.

Niet: nu ik weet waar het vandaan komt, zou dit niet meer moeilijk moeten zijn.

Maar: ik weet waar het vandaan komt én nu mag ik opnieuw bepalen wat ik ermee doe.

Dat is voor mij ik-regie. En dat kan iedereen leren door te oefenen.

Niet ontkennen wat je hebt meegemaakt. Niet doen alsof gewoontes, je omgeving, je opvoeding of je geschiedenis geen invloed hebben.

Maar ook niet wachten totdat die invlo ed verdwenen is voordat je kunt gaan leven zoals jij wilt.

Soms is regie juist kunnen zeggen:

Dit is wat mijn hoofd mij nu vertelt. Dit is wat ik gewend ben om te doen. Dit is wat ik voel. En toch mag ik kiezen welke stap ik nu wil zetten.

Misschien voelt die keuze spannend. Misschien voelt het nieuwe gedrag onnatuurlijk. Misschien gaat alles in jou even protesteren. Dat betekent niet automatisch dat je de verkeerde keuze maakt.Want verandering begint lang niet altijd met je anders vóélen.

Soms begint verandering simpelweg bij het moment waarop je merkt:

Hier ga ik normaal gesproken links — en vandaag kies ik rechts.